Αποθηλασμός

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας « τα βρέφη πρέπει να θηλάζουν αποκλειστικά για τους πρώτους 6 μήνες της ζωής τους, για να έχουν την ιδανική αύξηση, ανάπτυξη και υγεία. Μετά την περίοδο αυτή, και προκειμένου να καλυφθούν οι αυξανόμενες διατροφικές τους ανάγκες, τα βρέφη θα πρέπει να λαμβάνουν ασφαλή και επαρκή συμπληρωματική τροφή, ενώ παράλληλα συνεχίζουν τον μητρικό θηλασμός έως τα δύο χρόνια της ζωής ή και περισσότερο».

Παρόλα αυτά όταν η μητέρα ή/και το βρέφος/νήπιο το επιθυμούν ή είναι ιατρικά απαραίτητο να διακοπεί ο θηλασμός, τότε μιλάμε για τη διαδικασία του αποθηλασμού. Πρόκειται για μια σύνθετη διαδικασία όπου εμπλέκονται διατροφικές, ανοσολογικές, βιοχημικές και ψυχολογικές προσαρμογές. Είναι η μετάβαση από τον αποκλειστικό θηλασμό σε τεχνητή διατροφή.

Είναι μία διαδικασία δύσκολη και χρειάζεται να γίνεται σταδιακά και όταν αυτό είναι εφικτό μακριά από περιόδους αναπτυξιακής κρίσης ή αλλαγών της καθημερινότητας του παιδιού, όπως η προσαρμογή στον παιδικό σταθμό, αλλαγή σπιτιού κ.α. Η έννοια της αναπτυξιακής κρίσης είναι σχεδόν ταυτόσημη με τη μετάβαση από το ένα στάδιο ανάπτυξης στο επόμενο. Κατά την περίοδο αυτή το παιδί έρχεται αντιμέτωπο με συνθήκες στρες, λόγω της διαδικασίας επίλυσης και κατάκτησης των ιδιαίτερων βιοψυχικών στόχων ωρίμανσης που είναι συνδεδεμένοι με το συγκεκριμένο στάδιο.

Συστήνεται στη μητέρα να μην σταματήσει τον θηλασμό απότομα αλλά σταδιακά. Παράλληλα πρέπει να προσφέρεται ο θηλασμός με ευελιξία σε περίπτωση μεγάλης αντίδρασης του παιδιού, αλλαγής της συμπεριφοράς του ή ασθένειας. Ο σταδιακός αποθηλασμός βοηθάει στη σταδιακή μείωση της παραγωγής γάλακτος και την υποστροφή του μαζικού αδένα. Προτείνεται η μείωση της συχνότητας να γίνεται κατά ένα θηλασμό ανά 2-5 ημέρες, να αυξάνονται τα μεσοδιαστήματα μεταξύ των θηλασμών ή να μειώνεται η διάρκειά τους. Κατά τον σταδιακό αποθηλασμό παρατηρούνται αλλαγές την σύσταση των διατροφικών στοιχείων του γάλακτος.

Συνήθως, ο αποθηλασμός ξεκινά με τα ημερήσια γεύματα. Τα βραδινά είναι τα τελευταία γεύματα που διακόπτονται. Το γεύμα που χάνεται, αντικαθίσταται με άλλο γάλα που δίνεται με μπουκάλι ή φλιτζάνι, ή με άλλη τροφή αν το μωρό είναι μεγαλύτερο των 6 μηνών. Κατά την αντικατάσταση των γευμάτων προτείνεται η έγκαιρη προετοιμασία τους πριν το παιδί πεινάσει πολύ. Καμιά φορά τα βρέφη αρνούνται το ξένο γάλα, ιδίως σε σημαντικά γεύματα της ημέρας, όταν χορηγείται από την μητέρα, ενώ μπορεί να το δεχθούν από άλλο μέλος της οικογένειας ή άτομο που τα φροντίζει. Η συμμετοχή της οικογένειας στον αποθηλασμό είναι καθοριστική.

Κατά τη διαδικασία του αποθηλασμού συστήνεται η αλλαγή της ρουτίνας του παιδιού και η διάσπαση της προσοχής του με άλλη αγαπημένη δραστηριότητα. Είναι σημαντικό να μην γίνονται συζητήσεις που αφορούν στον αποθηλασμό μπροστά στο παιδί ή να μην χρησιμοποιούνται εκφράσεις/απειλές προς το παιδί που εμπλέκουν τη διαδικασία του αποθηλασμού. Επιπλέον, την περίοδο αυτή μπορεί να υπάρξουν αλλαγές στη συμπεριφορά του παιδιού όπως κλάμα, άρνηση να φάει άλλη τροφή, συχνά νυχτερινά ξυπνήματα, εκρήξεις θυμού, γκρίνια. Σε περίπτωση έντονης αντίδρασης του παιδιού ή έντονης αλλαγής της συμπεριφοράς του συστήνεται επιβράδυνση του ρυθμού ή και αναστολή ενδεχομένως της διαδικασίας του αποθηλασμού.

Σε απότομο αποθηλασμό μπορεί να παρατηρηθεί διόγκωση του μαστού. Κατ΄ επέκταση μπορεί να συμβεί απόφραξη των γαλακτοφόρων πόρων ή και μαστίτιδα. Εάν η μητέρα πρέπει να αποθηλάσει απότομα συστήνεται η άντληση του μαστού με αντλία ή με το χέρι, μερικές φορές στη διάρκεια της ημέρας και για λίγες μέρες μέχρι το στήθος να σταματήσει να πονάει και να είναι διογκωμένο. Η χρήση φαρμακευτικής αγωγής είναι καλό να αποφεύγεται, κυρίως λόγω των πιθανών παρενεργειών και να περιορίζεται μόνο στις περιπτώσεις επείγοντος αποθηλασμού.

Ο ρόλος του επαγγελματία υγείας είναι καθοριστικός. Οφείλει να δώσει σαφείς οδηγίες αποθηλασμού, εφόσον είναι η μοναδική επιλογή και να στηρίξει τη μητέρα στην προσπάθεια αυτή. Οι μητέρες κατά τη διάρκεια του αποθηλασμού μπορεί να βιώσουν μελαγχολία ή ακόμα και σοβαρή κατάθλιψη- ανάλογη της επιλόχειας- ιδίως όταν αναγκάζονται να σταματήσουν τον θηλασμό και δεν είναι προετοιμασμένες. Είναι σημαντικό να επισημαίνεται στη μητέρα η σημασία του θηλασμού για όσο διήρκησε και η ανάγκη να αποδεχθεί το γεγονός ότι το παιδί της περνάει σε ένα νέο στάδιο εξέλιξης και ανεξαρτησίας.

Ο κανόνας στον αποθηλασμό είναι: Δεν προσφέρω – Δεν στερώ. Πρέπει βέβαια να σημειωθεί ότι ο κανόνας αυτός ταιριάζει κυρίως κατά τη βρεφική ηλικία. Όταν πρόκειται για νήπια, η συζήτηση, η σταθερότητα της θέσης και τα επιχειρήματα της μητέρας φαίνεται να αρμόζουν καλύτερα στην αναπτυξιακή ωριμότητα του παιδιού.

Το παραπάνω άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα. Δεν υπαγορεύει κάποιον αποκλειστικό τρόπο για την αντιμετώπιση ενός θέματος υγείας και δεν αποκλείει άλλους αποδεκτούς τρόπους θεραπείας.

Ο επιστήμονας υγείας που σας παρακολουθεί είναι η καλύτερη πηγή πληροφοριών για τις ερωτήσεις και τις ανησυχίες που σχετίζονται με το ιατρικό σας πρόβλημα.

---

Πηγές:

• www.ygeiapaidiou-ich.gr

• Εθνικός Διατροφικός Οδηγός για βρέφη, παιδιά και εφήβους. Επιστημονική Τεκμηρίωση. Ινστιτούτο Προληπτικής Περιβαλλοντικής και Εργασιακής Ιατρικής

• Μητρικός Θηλασμός: Οδηγός για επαγγελματίες υγείας - www.epolegothi-lasmo.gr

• NHS - How to stop breastfeeding